Doelenkaarten en de weektaak op De Borgwal in Bemmel

16 mei 2026

Natasja Geise *)

Voor de podcast ‘De daltondialoog’ ben ik in gesprek gegaan op daltonbasisschool De Borgwal met Pleun (11 jaar) uit groep 8 en met juf Gerda Siersema. Pleun zit sinds groep 6 op deze daltonbasisschool en kan het onderwijs dus goed vergelijken met een reguliere school, waar zij hiervoor op zat. Juf Gerda is leerkracht vanaf 2017 op De Borgwal en is in 2010 als zij-instromer gestart in het onderwijs.

Wat maakt De Borgwal tot een leuke daltonschool?

Pleun: De Borgwal is een echte daltonschool, omdat we weektaken en –doelen hebben. Daarnaast is het gezellig met de hele school. We doen ’s ochtends vaak aan buitensport. Dan moet je over een ton heen lopen of we doen een hangoefening… wie kan het langste blijven hangen van de hele school?

Gerda: De sfeer op school is heel prettig. En de onderwijsvorm – het daltononderwijs – past echt bij mij. Leerlingen werken bijvoorbeeld tijdens een rood stoplicht in de klas allemaal driftig aan hun weektaken. Alle leerlingen zijn met verschillende doelen aan het werk en je kunt dan een speld horen vallen. Daarnaast hebben we veel lol – met de leerlingen en in het team. We hebben zelfs een heuse mascotte (Borgie)!

Helaas spreek ik Borgie vandaag niet, maar ik krijg wel trots foto’s van hem te zien. [i]

Iedere daltonschool geeft zijn eigen accent aan het daltononderwijs. Het is niet exact voorgeschreven hoe je dalton in de praktijk brengt, behalve uiteraard dat de uitgangspunten op iedere daltonschool hetzelfde zijn, namelijk de vijf kernwaarden zelfstandigheid, samenwerken, vrijheid en verantwoordelijkheid, effectiviteit en reflectie, komen terug in het onderwijs.

Kun je toelichten wat De Borgwal tot een echte daltonschool maakt? Gerda: we werken met doelen. Daarbij gaan we niet uit van de vraag ‘Wat gaan we vandaag doen in de klas met z’n allen?’, maar ‘Wat ga jij vandaag leren?’. En dat is voor iedere leerling dus anders. De weektaken zijn dan ook op maat gemaakt. De basis is hetzelfde en verder heeft iedere leerling eigen accenten. Daarnaast is er veel ruimte om samen te werken. Dat kan met een maatje in de klas of groep doorbroken. Zo helpen leerlingen uit groep 8 leerlingen uit groep 3 met lezen. Ook de daltonkernwaarde reflectie komt prima tot zijn recht op De Borgwal: leerlingen kijken hun eigen werk na en geven elkaar tips / tops na de kring of na afloopt van een presentatie.

Jullie werken op deze school met doelenkaarten en weektaken. Laten we eens inzoomen op het eerste.

Wat zijn doelenkaarten?

Gerda: Bij de start van een nieuw blok is helder welke doelen aan bod komen. De leerlingen krijgen vervolgens een voortoets. Daarna weten ze hoe ze ervoor staan bij dit onderwerp. Om dit visueel te maken, kleuren ze een thermometer in. De leerling weet na die voortoets precies wat hij of zij nog te leren heeft, welke leerdoelen de leerling al beheerst en bij welke lesstof die leerling bijvoorbeeld niet alle lesstof hoeft te maken, maar beter aan de slag kan gaan met iets waar die leerling meer van leert. Aan het einde van een blok, volgt er weer een toets en vult de leerling opnieuw de thermometer in. Een leerling kan dan goed zien of hij of zij gegroeid is en de eigen groei wordt letterlijk inzichtelijk gemaakt. Op deze manier ligt het eigenaarschap bij de leerling. Prachtig toch?!

En hoe zien de weektaken eruit?

Gerda: De weektaken geven een overzicht per leerling wat er die week gaat gebeuren. Er staat in beschreven aan welke doelen die leerling gaat werken en welke taken hij of zij daarvoor gaat doen. De verantwoordelijkheid wanneer een leerling aan welk doel gaat werken, ligt bij de leerling. Er is een vaste basis en de rest is maatwerk. Soms gaan leerlingen voor een bepaald onderdeel extra basisstof oefenen, terwijl andere leerlingen juist extra uitdaging nodig hebben. Het voordeel is dat er veel minder ‘lek’ tijd. De leerlingen hebben altijd iets om aan te werken en hoeven dus niet te wachten op de volgende ‘les’.

Kun je uitleggen Pleun wat een doelenkaart of weektaak is, in jouw eigen woorden?

Pleun: Op de weektaak staat precies wat je die week gaat doen. Er staan dingen op die je zelfstandig gaat doen en ook samenwerkjes. Op vrijdag zorg ik dat ik alles afgerond heb. Daarnaast heb ik mijn eigen doelkaart. Als de weektaak af is, kan ik nog aan mijn persoonlijke doel werken.

Hoe helpt een doelenkaart jou bij het leren?

Pleun: Door de doelenkaart heb ik nu heel goed inzichtelijk waar ik in verbeterd ben en wat ik nog te leren heb.

Helpt de weektaak jou ook om je werk beter te plannen?

Pleun: Ja, heel erg. Ik ga volgend schooljaar naar het voortgezet onderwijs en ik denk dat ik echt al goed ben geworden in plannen op de basisschool door de weektaken. Daar heb ik straks vast profijt van op het vo.

We gaan nog even terug naar de juf.

Wat is de belangrijkste reden voor de Borgwal geweest om te gaan werken met doelen?

Gerda: het inzicht en eigenaarschap vergroten. Dat zijn de belangrijkste redenen geweest om hiermee te gaan werken. Leerlingen zien in waar ze nog aan moeten werken en wat ze al beheersen. Als leerkrachten kijken wij bijna geen werk na van de leerlingen. Wij vinden het nakijken van werk niet nuttig, want dat moeten leerlingen zelf doen. Dan zien ze namelijk direct wat ze nog te doen hebben. De doelenkaarten worden ook met de ouders gedeeld: zo kunnen ook zij zien voor het komende blok welke doelen aan bod gaan komen. De lesstof overvalt de leerlingen op deze manier niet – ze weten wat ze gaan doen en bepalen zelf wanneer ze wat in die week gaan doen.

Het is belangrijk dat we als leerkrachten vertrouwen hebben in de leerlingen. Leerlingen kunnen op onze school goed zelfstandig werken en de meeste leerlingen kijken secuur na. Bij sommige leerlingen kijk ik soms even mee. En daar heb ik tijd voor als leerkracht, omdat de overige leerlingen zelfstandig aan de slag zijn.

Bij het invoeren van de weektaken en doelenkaarten hebben jullie vast ook tegenslagen, oh nee, dat noem je tegenwoordig uitdagingen, gehad.

Kun je iets vertellen over de dingen waar jullie tegenaan gelopen zijn bij het invoeren van week- en doelenkaarten?

Gerda: We werken op De Borgwal al 20 jaar met weektaken. De weektaken zijn wel behoorlijk veranderd. Nu zijn we veel meer gericht op doelen, vroeger was het een overzicht welk werkje moeten de leerlingen gaan doen. De uitdaging is om de doelen uit de diverse methodes te destilleren. Als er een nieuwe methodes is, moeten de doelenkaarten ook opnieuw ontwikkeld worden. En het toetsen / voortoetsen kost tijd. Ook dat is een uitdaging om zoveel mogelijk lestijd te behouden ten opzichte van toetstijd.

Hoe zorgen jullie op De Borgwal dat de weektaken goed aansluiten bij het niveau en het tempo van de verschillende leerlingen?

Gerda: Ik maak op maat weektaak. We zien dat er steeds grotere verschillen in de weektaken tussen leerlingen komen, nu we richting uitstroomniveau gaan. Sommige leerlingen hebben een lager werktempo en daar kort ik de weektaak wat in. Bij andere leerlingen komt er juist verrijkingsstof op de weektaak bij te staan. Op vrijdag ga ik in gesprek met de leerlingen of de weektaak af of niet af is. Had je een goede week of kan ik voortaan altijd iets extra’s bij zetten op jouw weektaak? En zo ja, wat wil je dan extra leren? Wil je een Engels verhaal leren schrijven of heb je behoefte aan uitdaging bij rekenen? Als er iets extra’s op de weektaak komt, is dat geen vrijblijvende toevoeging. En leerlingen die de weektaak niet af hebben op vrijdag, ga ik ook het gesprek mee aan. Lag het aan de weektaak: stonden er te veel werkjes op de weektaak? En zo ja, wat kan eraf? Of heb je je tijd niet nuttig besteed? Als dat laatste het geval is, gaan we samen kijken hoe de leerling de gemiste weektaak gaat inhalen.

Zelfs kleuters hebben al week- en doelenkaarten met simpele taakjes erop. Het systeem is dus volledig in de school verwerven.

Ik heb tegen het einde van de podcast nog wat stellingen die ik jullie beiden wil voorleggen. Hier komen ze:

Een weektaak maakt school leuker

Pleun: Ja, want hierdoor is er een mooie afwisseling tussen zelfstandig en samenwerken. Die afwisseling vind ik leuk.

Gerda: Het is prachtig om leerlingen bevlogen bezig te zien met de weektaak. Dat is een groot verschil met niet-daltonscholen zonder weektaken waar ik gewerkt heb.

Niet iedereen hoeft dezelfde doelen op zijn of haar weektaak te hebben

Pleun: Dat hoeft inderdaad niet. Sommige leerlingen vinden iets anders moeilijk dan andere.

Gerda: Er liggen andere accenten bij de diverse leerlingen. Bij rekenen is het onderwerp bijvoorbeeld gelijk, maar krijgt de ene leerling herhaling en de andere leerling veel ingewikkeldere opdrachten (bijv. excel).

Weektaken zorgen dat de juf / meester minder hoeft te helpen

Pleun: Nee, de juf geeft nog steeds uitleg, maar je mag als kind zelf kiezen voor die uitleg. Je mag nog steeds vragen stellen aan de leerkracht

Gerda: Ik zeg altijd ‘ik help niet minder, maar ik heb meer ruimte om te helpen.

Met een doelenkaart leer je beter nadenken over je eigen leren

Pleun: Ja en ik zie vooral heel duidelijk mijn eigen vooruitgang. Groot of klein.

Gerda: Het eigenaarschap geven we op deze manier echt aan de leerlingen. Een leerling bepaalt ‘dit kan ik al heel goed, daar hoeft geen tijd naartoe – dit vind ik nog lastig, dat wil ik graag leren’.

En dan zijn we alweer echt aan het einde gekomen van de podcast en traditiegetrouw stel ik jullie de laatste vraag.

Wat betekent dalton voor jou?

Pleun: Dalton is voor mij reflecteren, samenwerken en zelfstandig werken. Al die dingen samen is dalton voor mij.

Gerda: Dalton is een prachtige kapstok om je onderwijs aan op te hangen.

Wat heerlijk, zo’n bevlogen leerkracht en blije groep 8-leerling. Ook tof om te vermelden: de podcast ‘De daltondialoog’ komt op een hele ‘daltonachtige’ manier tot stand. Vhinnzee Kanbier. vwo 6-leerling van het Erasmuscollege uit Zoetermeer, zorgt tijdens het opnemen van de podcast voor de techniek. Hoe ‘dalton’ wil je de samenwerking tussen een daltondocent en daltonleerling hebben? Tot de volgende podcast!

*) Natasja Geise is onder meer docent Nederlands op het Wolfert Lyceum en redactielid van DaltonVisie. Zij neemt bovendien met vo-leerlingen voor de NDV podcasts op onder de titel De Daltondialoog. Deze keer was dat Vhinnzee Kanbier van het Erasmuscollege.

Geise, N. (2026). Doelenkaarten en de weektaak op De Borgwal in Bemmel. DaltonVisie14(16).

[i] Ise Meije en Joep Willemsen (inmiddels oud-leerlingen van de school) schreven in DaltonVisie jrg. 11, nr 4 (juni 2023) over hoe leerlingen de schoolmascotte Borgie bedacht en gemaakt hebben.