Dalton en OOP

Afgelopen jaren heb ik verschillende keren mijn collega’s OOP op het Spinoza Lyceum en Spinoza20first een daltonopleiding mogen geven en onlangs mocht ik dat ook doen voor een school in mijn regio (Noord-Holland). Het is een heel diverse groep collega’s: administratief personeel, roostermakers, mediathecarissen, conciërges, ICT'ers, TOA’s, zorgprofessionals, intern begeleiders en remedial teachers; allemaal essentieel voor het schoolfunctioneren. We zeggen op het Spinoza weleens tegen elkaar: als de rector er een dag niet is dan draait de school gewoon door, maar als de roostermaker er niet is dan draait de school vast. Als de conciërges er niet zijn, dan gaat de school niet open!

Het is verrassend om te ervaren dat heel wat collega’s veronderstellen dat dalton alleen gaat over lesgeven. Gelukkig hebben we de beschikking over de Daltonspiegel en daar staan de daltonkernwaarden niet alleen beschreven voor lesgevers, maar ook voor collega’s (waarbij opgemerkt moet worden dat docenten natuurlijk ook collega’s zijn).

Een daltonschool met alleen OP dat werkt vanuit de dalton kernwaarden kan wat mij betreft niet goed werken als daltonschool. Waaraan kun je merken dat OOP’ers werken volgens de daltonwerkwijze? Een conciërge kon dat heel goed uitleggen aan de hand van een voorbeeld: als leerlingen gebruik willen maken van de aula dan ga ik met ze mee. We kijken hoe alles erbij staat, we spreken af dat alles na afloop ook weer eruit ziet zoals aan het begin en dan krijgen de leerlingen de sleutel. Dat werkt altijd. Ze krijgen verantwoordelijkheid, ze opereren zelfstandig, vooraf en achteraf is er een stukje reflectie en zo werk ik samen met de leerlingen. Een TOA die ervaring had op een niet-daltonschool heeft geleerd dat ze niet alles hapklaar voor de leerlingen hoeft voor te bereiden. Ze heeft geleerd om de leerlingen te betrekken bij de voorbereiding van de practica.

Maar het gaat niet alleen om de relatie tussen OOP en leerlingen. Heel wat collega’s geven aan, dat ze vaak in een spagaat zitten tussen hun ambitie om zo goed mogelijk hun diensten te verlenen en hun werk af te krijgen. Ik heb ooit gewerkt met een conciërge die superduidelijk was over hoe hij het kopieerwerk aangeleverd wilde krijgen, maar dat maakte ook dat sommige collega’s bang voor hem waren. Dat is niet de bedoeling (trouwens ook niet op een niet-daltonschool). Hoe geef je je grenzen aan (effectiviteit) met behoud van relatie (samenwerken)? Dat is lastig en vereist veel oefening. Maar reflecteren met je collega-OOP’ers helpt! Het is goed om te ervaren dat er met behulp van de daltonspiegel er gesprekken ontstaan en dat collega’s inzien dat er heel veel raakvlakken zijn als ze naar hun werkzaamheden kijken, hoe verschillend die ook zijn.

Het is mooi om te ervaren dat OOP’ers op daltonscholen vaak al behoorlijk onbewust bekwaam zijn. Een reactie van een collega: Ik heb geleerd over de kernwaarden die je bewust of onbewust op meerdere momenten toepast (op en buiten werk). Een roostermaker verwoordde het aldus: Ik heb geleerd hoe ik Dalton kan toepassen in mijn werkzaamheden. Niet in het rooster zelf maar met collega's en hoe ik zelf in het leven sta. En zo is het. Dalton is een manier van leven!

Marja Out